संघर्ष, श्रम र आत्मविश्वासको प्रेरणादायी यात्रा : शिव प्रसाद अधिकारीको जीवनकथा


आरपी गैरे, काठमाडौं । नेपालका धेरै सफल व्यक्तित्वहरूको जीवनलाई नियाल्दा एउटा साझा विशेषता देखिन्छ—संघर्ष। सुखसुविधाभन्दा अभाव, सहजताभन्दा चुनौती र हारभन्दा आत्मविश्वासले उनीहरूलाई जीवनको उचाइसम्म पुर्‍याएको हुन्छ। यस्तै संघर्ष, श्रम, इमानदारी र आत्मबलले जीवनलाई सफलताको मार्गमा अघि बढाएका व्यक्तित्वमध्ये एक हुनुहुन्छ शिव प्रसाद अधिकारी। बाल्यकालमा पढाइभन्दा खेलकुद र साहसिक गतिविधिमा रमाउने एउटा बालक जीवनका अनेक मोड पार गर्दै सरकारी सेवामा सम्मानित कर्मचारी बन्न सफल भए। त्यसपछि पनि विश्राम लिनुभन्दा आफ्नै व्यवसायमार्फत समाजमा सक्रिय रहँदै सेवा गर्ने उहाँको जीवन आजका पुस्ताका लागि प्रेरणाको स्रोत बनेको छ।

शिव प्रसाद अधिकारीको जन्म विक्रम संवत् २०१८ साल पुस २७ गते भक्तपुर जिल्लाको तत्कालीन सुडाल गाविस, हाल चाँगुनारायण नगरपालिका वडा नं. ८ मा भएको हो। उहाँका पिता स्वर्गीय टिकाराम अधिकारी र माता स्वर्गीय शिला कुमारी अधिकारी हुनुहुन्थ्यो। उहाँका हजुरबुवा टिकाराम अधिकारी र हजुरआमा टुका कुमारी अधिकारीको स्नेह र संस्कारले पनि उहाँको बाल्यकाललाई प्रभाव पारेको थियो। सामान्य आर्थिक अवस्थाको परिवारमा जन्मिएर हुर्किएका अधिकारीले अभावलाई नजिकबाट अनुभव गर्नुभयो। तर त्यही अभावले उहाँलाई जीवनमा संघर्ष गर्न सिकायो।

बाल्यकाल अत्यन्त चञ्चल र साहसी स्वभावको थियो। उहाँ आफैँ हाँस्दै सम्झनुहुन्छ—”मलाई सानोमा पढ्न पटक्कै मन लाग्दैनथ्यो।” विद्यालयको कक्षाभन्दा खुला आकाश, जंगल, नदी र साथीभाइसँगको रमाइलो उहाँलाई बढी प्रिय लाग्थ्यो। रुख चढ्ने, चराका गुँड खोज्ने, कौवाको फुल चोर्ने, खोलामा गएर माछा मार्ने, अग्लो धुरीबाट हाम फाल्ने, गहिरो खोलामा पौडी खेल्ने जस्ता साहसिक र जोखिमपूर्ण गतिविधिमा उहाँ रमाउनुहुन्थ्यो। यस्ता व्यवहारले उहाँका बुबा टिकाराम अधिकारीलाई सधैं चिन्तित बनाउँथ्यो। छोराको भविष्यप्रति चिन्ता लागे पनि उहाँलाई सही मार्गमा ल्याउने प्रयास भने परिवारले निरन्तर गरिरह्यो।

जीवनको एउटा अत्यन्त रोचक र असाधारण घटना उहाँको बाल्यकालसँग जोडिएको छ। केवल सात वर्षको उमेरमै उहाँ घर छोडेर निस्किनुभयो। त्यो उमेरमा अधिकांश बालबालिका आमाबुबाको काख र संरक्षणमा हुर्किरहेका हुन्छन्। तर शिव प्रसाद अधिकारी भने आफ्नै आँट र जिज्ञासाको भरमा घरबाट निस्किएर काठमाडौं, हेटौंडा, रक्सौल हुँदै भारतको राजधानी दिल्लीसम्म पुग्नुभयो। यति कम उमेरमा घरबाट टाढा पुग्नु सामान्य कुरा थिएन। तर जीवनले उहाँलाई त्यहीँबाट आत्मनिर्भर बन्ने पाठ सिकाउन थाल्यो।

दिल्लीमा उहाँले महावीर नगर, शुभाष नगर र गान्धी नगरलगायतका विभिन्न स्थानमा रहेका कारखानाहरूमा काम गर्नुभयो। सुरुआतमा सामान्य मजदुरका रूपमा काम थाले पनि उहाँले सिक्ने चाहना कहिल्यै छोड्नुभएन। जुन काम पाए पनि मन लगाएर सिक्ने बानीका कारण उहाँले बेकरी उद्योगका सम्पूर्ण काम सिक्नुभयो। रोटी, बिस्कुट, केक तथा अन्य बेकरी सामग्री उत्पादन गर्ने सम्पूर्ण प्रक्रिया उहाँले व्यवहारिक रूपमा सिक्दै जानुभयो। मेहनत, लगनशीलता र सीपका कारण उहाँ केही वर्षमै सहायक मिस्त्री (सहायक मास्टर) को जिम्मेवारीमा पुग्न सफल हुनुभयो। विदेशको कठिन वातावरणमा गरेको श्रमले उहाँलाई अनुशासन, धैर्यता र आत्मनिर्भरता सिकायो।

लामो समय भारतमा श्रम गरेर अनुभव बटुलेपछि विक्रम संवत् २०३६ सालमा उहाँ स्वदेश फर्कनुभयो। विदेशमा श्रम गर्दै गर्दा उहाँले शिक्षाको महत्त्वलाई गहिरो रूपमा महसुस गरिसक्नुभएको थियो। त्यसैले घर फर्किएपछि फेरि अध्ययनलाई निरन्तरता दिने निर्णय गर्नुभयो। भक्तपुरको पद्म हाईस्कुलमा भर्ना भएर पढाइ सुरु गर्नुभयो। बाल्यकालमा पढाइप्रति रुचि नदेखाउने व्यक्ति पछि शिक्षा नै जीवन परिवर्तनको आधार बन्न सक्छ भन्ने विश्वासका साथ अध्ययनमा जुट्नु उहाँको जीवनको अर्को महत्वपूर्ण मोड थियो।

अध्ययनसँगै भविष्य निर्माण गर्ने लक्ष्य बोकेर अघि बढेका अधिकारी विक्रम संवत् २०४० सालमा नेपाल आयल निगममा जागिर खान सफल हुनुभयो। सरकारी सेवामा प्रवेशसँगै उहाँको जीवनले नयाँ दिशा पायो। नेपाल आयल निगमजस्तो प्रतिष्ठित संस्थामा कार्यरत रहँदा उहाँले आफ्नो जिम्मेवारीलाई इमानदारीपूर्वक निर्वाह गर्नुभयो। कार्यालयको अनुशासन, कर्तव्यनिष्ठा र सेवाभावले उहाँ सहकर्मीमाझ सम्मानित कर्मचारीका रूपमा परिचित हुनुभयो। करिब २८ वर्षसम्म निरन्तर सेवा गरेपछि उहाँ सम्मानपूर्वक अवकाशप्राप्त हुनुभयो।

धेरै मानिसका लागि अवकाश जीवनको अन्तिम विश्राम हो। तर शिव प्रसाद अधिकारीका लागि अवकाश नयाँ यात्राको सुरुआत बन्यो। उहाँले आफ्ना अनुभव, मेहनत र आत्मविश्वासलाई व्यवसायमा रूपान्तरण गर्ने निर्णय गर्नुभयो। विक्रम संवत् २०७१ सालदेखि काठमाडौंको नयाँ बानेश्वरमा ओम ओस्कार भोजनालय फास्ट फुड सञ्चालन गर्दै आउनुभएको छ। बेकरी क्षेत्रमा भारतमा सिकेको अनुभव र सेवा क्षेत्रमा हासिल गरेको अनुशासनलाई उहाँले आफ्नै व्यवसायमा उपयोग गर्नुभयो। ग्राहकप्रति सम्मान, स्वच्छता, गुणस्तरीय सेवा र आत्मीय व्यवहारका कारण उहाँको भोजनालयले राम्रो पहिचान बनाउन सफल भएको छ।

शिव प्रसाद अधिकारी जीवनलाई संघर्षको अर्को नाम मान्नुहुन्छ। उहाँको भनाइमा, “जीवन संघर्ष हो। संघर्ष नगरी सफलता प्राप्त हुँदैन।” अनेक दुःख, अभाव र चुनौती पार गर्दै अघि बढ्दा पनि उहाँ कहिल्यै निराश हुनुभएन। कठिन परिस्थितिलाई अवसरमा बदल्ने क्षमता नै मानिसको सबैभन्दा ठूलो शक्ति हो भन्ने विश्वास उहाँमा आज पनि उत्तिकै दृढ छ।

व्यवसाय र जागिरसँगै उहाँ समाजसेवाप्रति पनि उत्तिकै समर्पित हुनुहुन्छ। समाजमा सकारात्मक परिवर्तन ल्याउन सक्ने साना–साना काममा पनि उहाँ सक्रियतापूर्वक सहभागी हुने गर्नुहुन्छ। मानिसको दुःखमा साथ दिनु, सामाजिक गतिविधिमा सहभागिता जनाउनु र सहयोगको भावना राख्नु उहाँको स्वभावको महत्वपूर्ण पक्ष हो।

उहाँको अर्को विशेष रुचि कला र अभिनय हो। अभिनयप्रति सानैदेखि आकर्षण रहेको उहाँले टेलिफिल्ममा धर्मगुरुको भूमिका समेत निर्वाह गर्नुभएको छ। अभिनयमार्फत समाजमा सकारात्मक सन्देश प्रवाह गर्न सकिन्छ भन्ने विश्वास उहाँमा रहेको छ। कलाकारिताले मानिसको व्यक्तित्वलाई अझ परिष्कृत बनाउने उहाँको धारणा छ।

यात्राप्रतिको रुचिका कारण उहाँले भारत र चीनको भ्रमण गर्नुभएको छ। विदेश भ्रमणबाट विभिन्न देशका संस्कृति, जीवनशैली, श्रम संस्कार र विकासका अनुभवलाई नजिकबाट बुझ्ने अवसर प्राप्त भएको उहाँ बताउनुहुन्छ। यस्ता अनुभवले मानिसको सोचलाई फराकिलो बनाउने उहाँको विश्वास छ।

पारिवारिक जीवनमा पनि उहाँ उत्तिकै जिम्मेवार हुनुहुन्छ। उहाँकी धर्मपत्नी लक्ष्मी अधिकारी हुनुहुन्छ। उहाँहरूका तीन छोरा—जेठो रमेश अधिकारी, माइलो कुमार अधिकारी र कान्छो गणेश अधिकारी तथा एक छोरी गीता अधिकारी हुनुहुन्छ। परिवार नै आफ्नो सबैभन्दा ठूलो शक्ति भएको उहाँ बताउनुहुन्छ। परिवारको साथ, विश्वास र सहयोगले नै जीवनका कठिन मोडहरू पार गर्न सम्भव भएको उहाँको अनुभव छ।

शिव प्रसाद अधिकारीको जीवनले एउटा महत्वपूर्ण सन्देश दिन्छ—जन्म कहाँ भयो भन्नेभन्दा पनि जीवन कसरी बाँचियो भन्ने कुरा महत्वपूर्ण हुन्छ। सात वर्षको उमेरमा घर छोडेर भारत पुगेका एक बालक, त्यहीँ श्रम गरेर सीप सिक्ने युवा, स्वदेश फर्किएर शिक्षा हासिल गर्ने विद्यार्थी, नेपाल आयल निगमका जिम्मेवार कर्मचारी, त्यसपछि सफल व्यवसायी, समाजसेवी र कलाकारसम्मको यात्रा कुनै संयोग होइन। यो निरन्तर संघर्ष, इमानदारी, श्रम, धैर्यता र आत्मविश्वासको परिणाम हो।

आज पनि उहाँ आफूले सिकेका अनुभव नयाँ पुस्तासँग बाँड्न रुचाउनुहुन्छ। युवाहरूलाई श्रम गर्न, सीप सिक्न, निराश नहुन र इमानदारीपूर्वक आफ्नो लक्ष्यतर्फ अघि बढ्न उहाँ प्रेरणा दिनुहुन्छ। जीवनमा जतिसुकै कठिन परिस्थिति आए पनि हार नमान्ने व्यक्तिले एक दिन सफलता अवश्य प्राप्त गर्छ भन्ने विश्वास उहाँको सम्पूर्ण जीवनयात्राले प्रमाणित गरेको छ।

शिव प्रसाद अधिकारीको जीवनकथा केवल एउटा व्यक्तिको जीवनी मात्र होइन, यो संघर्षलाई सफलतामा रूपान्तरण गर्न सकिने प्रेरणादायी उदाहरण हो। उहाँको जीवनले सिकाउँछ—सपना देख्न कहिल्यै ढिलो हुँदैन, श्रमको कुनै विकल्प हुँदैन, र आत्मविश्वासका साथ अघि बढ्ने मानिसलाई सफलता एक दिन अवश्य प्राप्त हुन्छ।

 

मा प्रकाशित

यसमा तपाइको मत

समाचार बाट अन्य

सुनचाँदी व्यवसायी अरुणराज सोनीले काठमाडौंको चाबहिलमा ‘ल्याए भगवती ज्वेलर्स’ सञ्चालनमा

  काठमाडौं । रौतहट सुनचाँदी व्यवसायी संघका अध्यक्ष तथा युवा सुनचाँदी व्यवसायी अरुणराज सोनीले काठमाडौंको चाबहिलमा ‘भगवती ज्वेलर्स’ सञ्चालनमा ल्याएका छन्। चाबहिल–७, बौद्ध जाने मुख्य सडकमा सञ्चालनमा आएको ज्वेलर्सले ग्राहकलाई गुणस्तरीय सुनचाँदीका गरगहना उपलब्ध गराउने...

केही स्थानमा भारी वर्षाको सम्भावना

काठमाडौं । हाल देशभर मनसुनी वायुको प्रभाव रहेको छ। मनसुनको न्यून चापीय रेखा सरदर स्थान आसपास रहेकाले देशका अधिकांश भूभागमा बदली र वर्षा भइरहेको मौसम पूर्वानुमान महाशाखाले जनाएको छ। आज दिउँसो देशभर सामान्यतया बदली रहनेछ।...

वर्षाका कारण देशभरका सडक प्रभावित, विभिन्न राजमार्ग अवरुद्ध

काठमाडाैं । वर्षाका कारण देशका विभिन्न स्थानमा सडक अवरुद्ध हुनुका साथै केही सडकखण्डमा राति सवारीसाधन सञ्चालन गर्न रोक लगाइएको छ । प्रहरी प्रधानकार्यालयले जारी गरेको आज बिहान ०६ः०० बजेसम्मको विवरण अनुसार काभ्रेपलाञ्चोक, सिन्धुपाल्चोक, रसुवा, रुकुम...

खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनीको सातौँ वार्षिकोत्सव सम्पन्न

काठमाडौं । खाद्य व्यवस्था तथा व्यापार कम्पनी लिमिटेडको सातौँ वार्षिकोत्सव समारोह विभिन्न कार्यक्रमसहित सम्पन्न भएको छ। कम्पनीको वार्षिकोत्सव समारोहमा उद्योग, वाणिज्य तथा आपूर्ति मन्त्री गौरीकुमारी यादव प्रमुख अतिथिका रूपमा सहभागी हुनुभएको थियो। समारोहमा कम्पनीको विगतको...

भदौ १ देखि श्रमिक उडाउन रोक्छौः वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघ

काठमाडौं । नेपाल वैदेशिक रोजगार व्यवसायी संघले वैदेशिक रोजगार क्षेत्रका विद्यमान समस्या समाधान तथा नीतिगत सुधारको माग गर्दै भदौ १ गतेदेखि श्रमिक उडान रोक्ने घोषणा गरेको छ। संघले सरकारसँग पटक–पटक छलफल र माग राख्दै...

आठौँ दिनको आमरण अनशन: विनय यादवको संघर्ष, योगदान र राज्यको मौनता

सुनसरीको देवानगञ्ज घटनाका पीडितलाई न्याय माग्दै अभियन्ता विनय यादव माइतीघरमा आमरण अनशनमा हुनुहुन्छ। उहाँको सत्याग्रह आज आठौँ दिनमा प्रवेश गरे पनि सरकारी पक्षबाट वार्ताको पहल भएको छैन।राष्ट्रियता, सुशासन र नागरिक अधिकारका क्षेत्रमा सक्रिय यादवको...

युबिका भण्डारीको नाट्टाको अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी घोषणा

काठमाडौं । नेपाल एसोसिएसन अफ टुर एन्ड ट्राभल एजेन्ट्स (नाट्टा) को आगामी निर्वाचन नजिकिँदै जाँदा चुनावी माहोल थप रोचक बन्दै गएको छ। यसबीच वर्तमान महासचिव युबिका भण्डारी ले अध्यक्ष पदमा उम्मेदवारी घोषणा गर्दै नाट्टालाई...

लर्डबुद्ध एजुकेशन फाउण्डेशनद्वारा ‘एमबीए इन एआई’ र ‘डिजिटल लिडरसिप’ नामक दुई नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालनमा

काठमाडौं । नेपालमा कृत्रिम बुद्धिमत्ता (एआई) र सूचना प्रविधिमा दक्ष जनशक्ति उत्पादन गर्ने उद्देश्यका साथ लर्डबुद्ध एजुकेशन फाउण्डेशनले ‘एमबीए इन एआई’ र ‘डिजिटल लिडरसिप’ नामक दुई नयाँ शैक्षिक कार्यक्रम सञ्चालनमा ल्याएको छ। एसिया प्यासिफिक युनिभर्सिटी...

नेपाल वन प्राविधिक सङ्घद्वारा स्मार्ट वन व्यवस्थापनसम्बन्धी प्राविधिक प्रस्तुति सम्पन्न

काठमाडौं ।  नेपाल वन प्राविधिक सङ्घले “स्मार्ट वन व्यवस्थापनका लागि डिजिटल उपकरण: नेपालमा सफ्टवेयर नवप्रवर्तनमार्फत वन व्यवस्थापनसम्बन्धी निर्णय प्रक्रियालाई प्रभावकारी बनाउने” विषयमा प्राविधिक प्रस्तुति कार्यक्रम सम्पन्न गरेको छ। कार्यक्रम बुधबार बबरमहलस्थित सङ्घको सभाहलमा सम्पन्न...

संघीय शिक्षा ऐन तत्काल ल्याउन नेपाल राष्ट्रिय शिक्षक संगठनको सरकारसँग माग

काठमाडौं । नेपाल राष्ट्रिय शिक्षक संगठनले सरकारले नेपाल शिक्षक महासङ्घको विधानमा हस्तक्षेप गर्न खोजे त्यसको कडा प्रतिवाद गर्ने चेतावनी दिएको छ। संगठनले महासङ्घको स्वायत्तता, एकता र संस्थागत मर्मलाई कमजोर पार्ने कुनै पनि प्रयास स्वीकार्य...